Sözlük
Deadstock (DS) Ne Demek? DS, VNDS, NDS ve Sneaker Kondisyon Dereceleri
DS, VNDS, NDS, beaters ve B-Grade ne anlatır, pazar yerleri kondisyonu nasıl tanımlar, yıllarca kutuda bekleyen bir DS çift neden riskli olabilir ve bir ilanda nelere bakılır?
- DS
- Hiç giyilmemiş, yeni çift; yaşı fark etmez
- VNDS
- Denenmiş ya da bir kez giyilmiş, yeni diye geçer
- NDS
- Az kullanılmış ama çok temiz; sınırı kaynağa göre değişir
- B-Grade
- Kalite kontrolden geçemeyen, kusurlu yeni çift
- Beaters
- Kondisyonu dert edilmeden her gün giyilen çift

DS, VNDS, NDS, beaters: ikinci el ve resell ilanlarında bir çiftin ne kadar kullanıldığını anlatan terimler. Hiçbiri resmi bir standart değil; StockX, GOAT ve eBay gibi pazar yerleri ise kendi yazılı kondisyon tanımlarını kullanıyor.
Kısa Cevap
Deadstock (DS), hiç giyilmemiş, yeni sneaker demek; çiftin yaşı fark etmez, yıllar önce çıkmış ama hiç giyilmemiş bir çift de DS sayılır. VNDS denenmiş ya da bir kez giyilmiş, NDS ise az kullanılmış ama hâlâ çok temiz çift için yazılır. Yalnız DS “giyilmemiş” demek, “sağlam” demek değil: yıllarca kutuda bekleyen bir çiftin poliüretan ara tabanı ufalanabilir, beyaz kauçuğu sararabilir.
DS Ne Demek, Deadstock Çift Yeni mi?
Evet, DS yeni demek: hiç giyilmemiş bir çift. Complex'in sneaker sözlüğüne göre çiftin yaşı önemli değil; yıllar önce çıkmış ama hiç giyilmemiş bir çift de deadstock sayılır. İlanlarda BNIB (brand new in box, kutusunda yepyeni) ya da kısaca NIB de görürsün. BNIB, DS'le neredeyse eş anlamlı; tek farkı, orijinal kutunun da yerinde olduğunu vurgulaması.
DS'in ne kadar katı yorumlandığı ise kaynağa ve satıcıya göre değişiyor. House of Heat'in tanımında DS bir çift, fabrikadan çıktığından beri ne denenmiş ne bağcıkları sökülüp yeniden takılmış ne de kurcalanmıştır. Complex yalnızca “hiç giyilmemiş”, StockX ise “yepyeni” diyor. Bu yüzden ilanda DS yazıyorsa çiftin denenip denenmediğini ve bağcıkların fabrikadan geldiği gibi durup durmadığını sormaya değer.
Kelimenin kökü perakende dilinde. Heritage Auctions'a göre “dead stock”, satılmayıp rafta bekleyen stok demekti; House of Heat de kelimenin asıl anlamını artık üretilmeyen ya da mağazalarda satılmayan ayakkabı olarak veriyor. Bugün sneaker ilanlarında neredeyse yalnızca “giyilmemiş” anlamında kullanılıyor. Öteki temel sneaker terimleri Sneaker Sözlüğü'nde bir arada.
VNDS, NDS ve PADS Arasındaki Fark Ne?
VNDS (very near deadstock) neredeyse DS demek. Heritage Auctions'ın tanımında VNDS bir çift yalnızca bir kez kısa süre denenmiş, belki bir kez giyilmiştir; yıpranma izi yok denecek kadar azdır ve yeni diye geçebilir. Sneaker History'ye göre de VNDS çoğu zaman denenmiş, belki içeride birkaç adım atılmış ama dışarıda giyilmemiş çift demek.
NDS (near deadstock) Complex'e göre kullanılmış ama hâlâ çok temiz, az yıpranma izi taşıyan çift. Kaynaklar burada ayrışıyor: Sneaker History NDS'i VNDS'ten biraz daha fazla giyilmiş sayıyor; House of Heat ise NDS'i ve PADS'i (pass as deadstock, “DS diye geçer”) VNDS'in diğer adları olarak veriyor. PADS ayrıca tartışmalı bir kısaltma: Sneaker History'ye göre DS gibi görünen giyilmiş bir çift, DS diye değil az giyilmiş diye ilan edilmeli.
Bazı satıcılar kısaltmanın yanında ya da yerine puan kullanıyor. Sneaker blogu Dead Stock'un sözlüğüne göre bu ölçekte 10 yeni gibi, 1 ise tamamen kullanılmış demek; kondisyon “8.5/10” gibi yazılıyor. Bu da bir standart değil, satıcının kendi değerlendirmesi: iki satıcının “9/10” dediği çiftler aynı durumda olmayabilir. Puana değil, fotoğraflara göre karar ver.
Beaters ve B-Grade Ne Demek?
Beaters, kondisyonu dert edilmeden her gün giyilen çiftler. Sneaker History'ye göre bunlar çoğu zaman bir zamanlar değerli olan ama artık hırpalanmayı göze alarak giyilen ayakkabılar. İlanda “beater” yazıyorsa satıcı çiftin belirgin şekilde yıprandığını baştan söylüyor demektir.
B-Grade ise giyilmeyle değil üretim kalitesiyle ilgili: kalite kontrol standardını karşılamayan, genelde küçük bir kusurla outlet'lerde indirimli satılan çift. Yani B-Grade bir çift hiç giyilmemiş olabilir ama hatasız değildir.
StockX, B-Grade çiftleri ürün sayfasında ayrıca belirtiyor; B-Grade işareti çoğunlukla ayakkabının içindeki etikete ya da kutuya damgalanıyor. eBay'de karşılığı “New with defects”: yeni fabrika ikinci kaliteleri ve üretimden ya da taşımadan kalma renk farkı, sürtünme, kesik, çentik gibi kozmetik kusurları olan yeni ürünler bu kategoriye giriyor. İlanda “yeni ama B-Grade” yazıyorsa kusurun ne olduğunu ve nerede olduğunu gösteren fotoğraf iste.
StockX, GOAT ve eBay Kondisyonu Nasıl Tanımlıyor?
Topluluk kısaltmalarının aksine büyük pazar yerleri yazılı kondisyon kuralları kullanıyor. Adlar farklı ama hepsi aynı iki soruya cevap veriyor: çift giyildi mi, kutusu ve aksesuarları tam mı?
| Platform | Yeni | Kutusuz ya da kusurlu yeni | Kullanılmış |
|---|---|---|---|
| StockX | Kutusuyla yepyeni; StockX'e göre yaygın adıyla “deadstock” | B-Grade, ürün sayfasında belirtilir | Ayakkabıda yok: satılan her çift yeni |
| GOAT | New In Box | New No Box; kusurlu çiftler “Defect” gibi özel ürün sayılır | Kullanılmış çiftler; GOAT Clean'den geçenlere Like New, Excellent, Very Good ya da Good notu |
| eBay | New with box | New without box, New with defects | Pre-owned: Excellent, Good, Fair |
StockX: Kutunun da yazılı kuralları var: tek köşede hafif ezik ya da kapakta küçük yırtık kabul ediliyor; bir köşesi ya da yüzü ağır ezilmiş, parçası eksik ya da büyük yırtıklı kutu kabul edilmiyor. Kutu, markanın verdiği doğru kutu olmalı; kapağı ve numarayla stil kodunu gösteren etiketi yerinde olmalı. Beş yaşında ve daha eski çiftlerde ise StockX, hem kutuda hem ayakkabıda depolamadan kaynaklanan hafif renk değişimini ve küçük hasarları doğal sayıyor.
GOAT: GOAT Clean sürecinden geçen çiftleri içten ve dıştan inceleyip not veriyor: Like New'da yıpranma izi yok denecek kadar az; Excellent'ta tabanda hafif aşınma ve çok az kırışık; Very Good'da biraz kırışık, çizik ya da hafif renk değişimi; Good'da belirgin kırışık, sürtünme ya da renk değişimi var. GOAT deneme izine de hassas: iade sayfasına göre denerken oluşan kırışık bile iadenin reddedilmesine yol açabiliyor, bu yüzden çifti dikkatli denemeyi öneriyor. Alıcı koruma politikasında da Vintage etiketli ürünlerin yaşları nedeniyle giymeye uygun olmayabileceğini açıkça belirtiyor.
eBay: Ayakkabı kategorisindeki üç “New” seçeneğinin hepsi kullanılmamış, giyilmemiş ürün demek; hiç yıpranma izi olmayan ama orijinal kutusunda olmayan çift “New without box” olarak listeleniyor. Pre-owned seçeneklerinde her yıpranma izinin ilanda gösterilmesi ve açıklanması gerekiyor. Authenticity Guarantee kapsamındaki sneaker'larda doğrulayıcı, çiftin kondisyonunun ilandakiyle uyuşmadığını görürse eBay alıcıya parasını iade edip çifti satıcıya geri gönderiyor.
Eski Bir DS Çift Giyilir mi?
Duruma bağlı, çünkü DS etiketi çiftin sağlam olduğunu değil, giyilmediğini söyler. Malzemeler kutuda beklerken de yaşlanıyor. Nike, 2022'deki Lost & Found Chicago'yu anlatırken Jordan Brand tasarım ekibinin gözlemini aktarıyor: yıllarca kutuda bırakılıp bakımı yapılmayan ayakkabılar çatlar, sararır ve renk değiştirir. Kaynaklar tek bir yaş sınırı vermiyor; aynı yaştaki iki çiftin durumu malzemeye ve saklama koşuluna göre çok farklı olabilir.
Poliüretan Ara Taban Neden Ufalanır?
En ciddi risk poliüretan (PU) ara tabanlarda. PU havadaki nemle yavaşça bozulur: hidroliz denen bu süreç yıllar içinde ilerler ve ayakkabı depoda dururken de işler. Ayakkabı üreticisi Safety Jogger'ın teknik açıklamasına göre sıcaklık ve yüksek nem süreci hızlandırıyor; en ileri aşamada PU taban dayanımını tamamen kaybedip çatlıyor ya da ufalanıyor. Complex'e konuşan sneaker temizlik markası SneakersER'ın kurucu ortağı Rob Stewart da ufalanmayı poliüretan köpüğün yaşla gelen bir sorunu olarak anlatıyor ve çiftleri nemi düşük bir odada saklamayı öneriyor. Stewart'a göre giyilen çiftlerde bu etki, yıllarca kutuda bekleyenlere göre daha az olabiliyor.
Bir modelin bu riski taşıyıp taşımadığını anlamak için taban malzemesine bak. WearTesters'ın incelemelerine göre Air Jordan 4 retrolarında ara taban poliüretan, topukta da görünür bir Air ünitesi var. Eski bir Jordan 4 DS'e bakıyorsan tabanın yanında numarayı da Air Jordan 4 beden rehberinden kontrol et. Air Jordan 1'de ise dıştan görünen kısım kauçuk bir cupsole; Nike'ın orijinal AJ1'ler için anlattığı taban yaşlanması da bu kauçuğun zamanla açık sarıya dönmesi. Yine de bu, eski Jordan'ların ufalanmaya karşı güvende olduğu anlamına gelmiyor: Sneaker History ufalanmayı, 1980'ler ve 90'lardan kalma, düzenli giyilmemiş Air Jordan'larda sık görülen bir sorun olarak anlatıyor.
Sararma, Kuruyan Deri ve Yapıştırıcı
Beyaz kauçuk ve şeffaf (icy) tabanlar UV ışığı ve havayla oksitlenip zamanla sararır; Sneaker History bunu eski çiftleri saklayan koleksiyoncuların sık karşılaştığı bir sorun olarak anlatıyor. Bu yüzden sararma tek başına çiftin giyildiğini göstermez. Deri de kuruyabilir. Nike'a göre stok odasında yıllarca ihmal edilen deri kurur ve yaşlanma izi verir; orijinal Air Jordan 1'lerde siyah yaka derisi zamanla çatlayıp giydikçe ve ellendikçe pul pul dökülebiliyordu.
Son risk yapıştırıcı. Sneaker History, dış tabanın ara tabandan ayrılmasını (sole separation) yapıştırıcının bozulmasına ve yaşa bağlıyor; sorun özellikle nemli ortamda yanlış saklanmış eski çiftlerde yaygın. Ufalanmış tabanlar için restorasyon tarafındaki yaygın çözüm “sole swap”: bozulan tabanı başka bir çiftten alınan tabanla değiştirmek.
Bir DS İlanında Nelere Bakmalısın?
Kısaltma bir iddia, kanıt fotoğraflarda. Satıcıdan gün ışığında, yakından çekilmiş fotoğraflar iste ve şunlara bak:
- Dış taban: Tabandaki aşınma, giyilmenin en net izi. DS diye satılan bir çiftin tabanında aşınma ya da kir olmamalı.
- Burun kırışığı: Toe box'taki kırışık, çiftin denendiğini ya da giyildiğini gösterir. DS bir çiftin burnu düz olmalı.
- İç taban ve astar: Kondisyon yalnızca dış görünüş değil. İç tabanda basılma ya da ayak izi varsa çift giyilmiştir; iç tabanın ve astarın fotoğrafını da iste.
- Bağcık ve aksesuarlar: Katı DS tanımında bağcıklar bile sökülüp yeniden takılmamıştır. Yedek bağcık ve etiketler gibi kutudan çıkan her şeyin ilanda görünüp görünmediğine bak; GOAT, satıcıların gönderdiği çiftlerde eksik aksesuar ya da bağcığı ayrı bir sorun olarak sayıyor.
- Kutu ve etiket: Kutu etiketindeki numara ve stil kodu, ayakkabının dilindeki ya da içindeki etiketle aynı olmalı. Numarayı kendi ölçüne çevirmek için sneaker numara rehberine, etikette GS ya da (W) görürsen GS ve (W) etiketlerinin ne anlama geldiğine bakabilirsin.
- Yaş ve saklama: Çiftin hangi yıl çıktığını ve nerede saklandığını sor. Eski bir çiftte ara tabanı, taban rengini ve dış tabanla ara tabanın birleştiği yapışma çizgisini gösteren yakın fotoğraflar da iste.
Kondisyon ve orijinallik ayrı sorular. DS, VNDS ya da NDS yalnızca çiftin ne kadar kullanıldığını anlatır; çiftin orijinal olup olmadığını söylemez.
Sık Sorulan Sorular
Denenmiş Ayakkabı DS Sayılır mı?
Katı tanımda hayır. House of Heat'e göre DS bir çift hiç denenmemiştir; Heritage Auctions'ın tanımında bir kez denenmiş çift VNDS. Yeni aldığın bir çifti de temiz ve kuru bir zeminde, kısa süre dene; Big Drip TR'de iade için çiftin giyilmemiş olması gerekiyor.
Kutusuz Bir Çift DS Olabilir mi?
Kaynaklar burada ayrışıyor: Complex'e göre DS yalnızca hiç giyilmemiş demek, Sneaker History'nin tanımı ise etiket ve ambalajın da tam olmasını istiyor. Kutusuz ama giyilmemiş çift için ilanlarda daha net bir kısaltma var: BNWOB (brand new without box).
DSWT ve NWT Ne Demek?
DSWT “deadstock with tags”, yani etiketleri üzerinde duran DS çift demek. NWT (new with tags) ise House of Heat'e göre DS yerine kullanılabilen bir kısaltma: çift, beraberindeki etiketleriyle eksiksiz gelir.
B-Grade Ayakkabı Orijinal mi?
Evet. Sneaker History'ye göre B-Grade çiftler orijinal, yalnızca kalite kontrol standardını karşılamamış; tam fiyatlı mağazalara iade edilmesin diye kutularına ya da etiketlerine çoğunlukla bir “B” damgası vuruluyor.
Big Drip TR'de Kondisyon
Big Drip TR'de satılan her çift yeni ve kutusunda; kullanılmış çift satılmıyor. Ayrıntılar sık sorulan sorular sayfasında; modellere mağazadan göz atabilirsin. Kargonu görevlinin yanında açıp kontrol edebilirsin; teslimden sonra 14 gün içinde, giyilmemiş ve orijinal kutusuyla iade hakkın var. Koşullar iptal, iade ve değişim sayfasında.
Kaynaklar
- Complex – The Complete Guide to Sneaker Terminology
- House of Heat – A Comprehensive Guide to Sneaker Terminology
- Heritage Auctions – Glossary of Sneaker Collecting Terms (arşiv, 2023)
- Sneaker History – Sneaker Glossary
- Dead Stock – Sneaker & Streetwear Lexicon: Condition
- eBay – Item condition by category
- eBay – Selling with Authenticity Guarantee
- Nike – Air Jordan 1 2022 “Lost and Found” Chicago: The Inspiration Behind the Design
- Complex – How to Clean Sneakers, According to an Expert (2025)
- Safety Jogger – Hydrolysis, the Crumbling of Shoe Soles Explained
- WearTesters – Air Jordan 4 Brick After Brick Review