Tarihçe
Sneaker Kültürü Nasıl Doğdu? Spor Sahasından Sokağa Kısa Bir Tarih
Bir kauçuk deneyi, bir eğitim dergisindeki şikâyet, Madison Square Garden'da havaya kalkan ayakkabılar ve New York'ta bir güvercin: sneaker kültürünün 1839'dan bugüne kısa tarihi.
- Vulkanize kauçuk
- 1839, Charles Goodyear
- “Sneaker” kelimesi
- 1880'ler–1890'lar, ABD
- Air Jordan 1
- Nisan 1985, 65 $
- Spor dışı ilk sneaker anlaşması
- Run-DMC ve Adidas, 1986
- Nike SB
- 2002
- Müze sergisi
- Out of the Box, Bata Shoe Museum, 2013

Bugün müzelerde sergilenen, açık artırmada rekor kıran ve uygulamalardan çekilişle satılan sneaker'ın hikâyesi bir kauçuk deneyiyle başlıyor. Sonrasını basketbol sahaları, hip-hop sahneleri, kaykay dükkânları ve mağaza önündeki kuyruklar yazdı.
Kısa Cevap
Sneaker kültürü, 19. yüzyılda ortaya çıkan kauçuk tabanlı spor ayakkabısının 1970'ler ve 80'lerde, özellikle New York'ta basketbol ve hip-hop sayesinde bir kimlik ve koleksiyon nesnesine dönüşmesiyle doğdu. Ayakkabı daha eski: vulkanize kauçuk 1839'da bulundu, Keds ve Converse 1910'larda kitlesel pazara açıldı. Kırılmanın simgesi Nisan 1985'te satışa çıkan Air Jordan 1'di; 2000'lerde sınırlı üretimler ve kuyruklar, 2010'larda iş birlikleri ve resell platformları kültürü küresel bir piyasaya çevirdi.
Sneaker Kültürü Tam Olarak Nedir?
Sneaker kültürü, spor ayakkabısını giyilip eskitilen bir eşya olmaktan çıkarıp takip edilen, biriktirilen ve hikâyesi bilinen bir nesneye çeviren alışkanlıkların toplamı: hangi modelin ne zaman çıktığını bilmek, çıkış takvimini izlemek, kutuyu saklamak, tek bir renk için kuyruğa girmek. Toronto'daki Bata Shoe Museum bu yolculuğu şöyle özetliyor: 19. yüzyılda ortaya çıkan sneaker, 20. yüzyılda en demokratik ayakkabılardan biri oldu; bugün ise bir statü sembolü ve kent kültürünün simgesi.
Bu kültürü markalar tek başına yaratmadı. Londra'daki Design Museum'un 2021'deki “Sneakers Unboxed: Studio to Street” sergisinin küratörü Ligaya Salazar, CNN'e sneaker'ı bugünkü hâline getirenlerin, çoğu büyük şehirlerin farklı mahallelerinden gelen gençler olduğunu söyledi. Bu yüzden hikâye fabrikalarda değil; basketbol sahalarında, konser salonlarında, kaykay dükkânlarında ve mağaza önlerinde ilerliyor. Kültürün kendi dili de var: DS, grail, colorway gibi terimlerin anlamı sneaker sözlüğünde.
Kronoloji
- 1839Charles Goodyear kauçuğu vulkanize etmeyi başarıyor
- 1887“Sneakers” kelimesi bir ABD eğitim dergisinde basılıyor
- 1916–1917Keds ve Converse Non-Skid (sonraki All Star) çıkıyor
- 1924Dassler kardeşler şirketlerini kaydettiriyor
- 1948–1949PUMA ve Adidas ayrı markalar oluyor
- 1982Air Force 1, Nike Air'i basketbola taşıyor
- Nisan 1985Air Jordan 1 satışa çıkıyor
- 1986Run-DMC ile Adidas anlaşıyor
- 1994İlk Air Jordan 1 retrosu
- 1996Japonya'da “Air Max avı” haberleri
- 2002Nike SB ve ilk SB Dunk'lar
- 2005Pigeon SB Dunk kuyruğu New York'ta manşet oluyor
- 2013Bata Shoe Museum'da “Out of the Box” sergisi
- 2017Off-White x Nike “The Ten”
- 2021Nike Dunk Low Panda
- 2023Samba, Footwear News'e göre Yılın Ayakkabısı
Sneaker Nasıl Ortaya Çıktı?
Her şey kauçukla başladı. Ham kauçuk sıcakta yumuşayıp yapıştığı için ayakkabı tabanına uygun değildi. Bata Shoe Museum'a göre Charles Goodyear 1839'da kaynayan lateksle kükürt denerken kauçuğun sıcakta da soğukta da esnekliğini koruduğunu buldu; Footwear News'e göre vulkanizasyon adı verilen bu yöntemin patentini 1844'te aldı. Böylece esnek ama dayanıklı bir kauçuk taban mümkün oldu.
Bu taban kanvas bir sayayla buluşunca spor ayakkabısının ilk hâli ortaya çıktı. Guinness World Records'a göre İngiltere ve ABD'deki şirketler 1860'ların sonunda kauçuk tabanlı kanvas ayakkabılar üretiyordu. İngilizler bunlara plimsoll dedi; Amerikalılar ise tabanın sessizliğine bakarak başka bir ad buldu.
Guinness'e göre “sneakers” kelimesi ilk kez 1887'de Boston Journal of Education'da basıldı: öğretmenler, çocukların yeni tenis ayakkabılarıyla sessizce dolaşabildiğinden yakınıyordu. Online Etymology Dictionary ise kelimenin bu anlamdaki en erken kaydını 1894 olarak veriyor ve adın, ayakkabı ses çıkarmadığı için konduğunu yazıyor. Hangi tarih alınırsa alınsın kelime, Keds'ten ve Converse'ten önce vardı.
Kitlesel pazar 1910'larda açıldı. Footwear News'e göre U.S. Rubber Company 1916'da yaklaşık 30 ayrı ayakkabı markasını Keds adı altında topladı; Keds, kitlesel pazara yönelik ilk kanvas sneaker sayılıyor. Bata Shoe Museum koleksiyonundaki bir Keds Champion, serinin ilk yılı olan 1916'dan kalma. Keds'in 1917 tarihli bir reklamı bu ayakkabılarla dans pistinde de rahat edileceğini söylüyordu: sneaker daha o yıllarda yalnızca spor için satılmıyordu. Converse'in sahibi Nike'ın yayımladığı tarihçeye göre 1908'de Massachusetts'te kurulan Converse de 1917'de basketbol için Non-Skid'i çıkardı; ayakkabı 1919'da resmen “All Star” adını aldı.
Spor Markaları Sneaker'ı Nasıl Büyüttü?
Sonraki yarım yüzyılı sporcular ve onların adını taşıyan ayakkabılar belirledi. ABD'de bu dönemin yüzü Chuck Taylor'dı: Nike'a göre basketbolcu Charles “Chuck” Taylor 1920'lerin başında Converse'e katıldı, Smithsonian Magazine'e göre de All Star'ları ülkenin dört bir yanındaki liselerde kendisi pazarladı. Adı zamanla ayakkabının bilek yamasına yazıldı. Smithsonian'ın 2001 tarihli bir yazısına göre Converse, 1960'ların sonunda basketbol ayakkabısı pazarının yaklaşık yüzde 90'ını elinde tutuyordu.
Almanya'da hikâyeyi iki kardeş yazdı. Adi Dassler vakfının kronolojisine göre Adi ve Rudolf Dassler, 1924'te “Gebrüder Dassler Schuhfabrik” adıyla ticaret siciline kaydoldu. 1936 Berlin Olimpiyatları'nda dört altın madalya kazanan Jesse Owens'ın Dassler ayakkabılarıyla koştuğu sık anlatılır; ama Adidas'ın kendi tarih yazısı kanıtların kesin olmadığını, kesin olanın Owens'ın sonrasında Adi Dassler'la temasını sürdürmesi olduğunu yazıyor. Kardeşler 1940'ların sonunda yollarını ayırdı: PUMA'ya göre PUMA adı 1 Ekim 1948'de marka olarak tescil edildi, Adi Dassler ise 1949'da Adidas'ı kurup üç bandı tescil ettirdi.
1970'lerde sahadaki yıldızla ayakkabı arasındaki bağ güçlendi. PUMA'ya göre basketbol yıldızı Walt “Clyde” Frazier 1970'lerin başında markayla anlaştı ve Crack adlı modelden Clyde türetildi; Frazier alçak bilekli ve neredeyse her maç için başka renkte bir ayakkabı istiyordu. Smithsonian'a göre aynı yıllarda koşu da moda oldu. Japon koşu ayakkabısı ithal ederek başlayan Nike'ın bu dalgada waffle tabanla nasıl büyüdüğü Nike'ın Blue Ribbon Sports'tan bugüne tarihinde.
Hip-Hop Sneaker'ı Nasıl Sokağa Taşıdı?
Sneaker'ı bir kimlik işaretine çeviren sahne 1980'lerin New York'uydu. PUMA'ya göre Suede, 1980'lerde yükselen hip-hop kültüründe kendine yer buldu; özellikle breakdance yapan b-boy ekipleri ayakkabıyı hareket serbestliği, tutuşu ve dayanıklılığı için benimsedi. Complex de b-boy'ların Adidas Superstar ile PUMA Suede'in popülerleşmesinde pay sahibi olduğunu yazıyor.
Bu dönemin en çok anılan anı 1986'da yaşandı. Guinness World Records'a göre Run-DMC, Adidas Superstar'a adanmış “My Adidas”ı 29 Mayıs 1986'da single olarak yayımladı ve 19 Temmuz'daki Madison Square Garden konserinde seyircilerden Adidas'larını havaya kaldırmalarını istedi. Grubun üyesi D.M.C.'nin Complex'e anlattığına göre dolu salon bu çağrıya uydu; konseri izleyen Adidas temsilcisi Angelo Anastasio da gördüklerini Almanya'daki yönetime anlattı. Guinness'e göre ardından gelen anlaşma, spor dışından birine verilen ilk sneaker sponsorluğuydu. Smithsonian'a göre grup, beyaz-siyah Superstar'larını bağcıksız giymesiyle de tanınıyordu.
Air Jordan Neden Bir Dönüm Noktası Oldu?
Basketbol sahasında da iki Nike modeli dengeyi değiştirdi. Nike'a göre 1982'de Bruce Kilgore'un tasarladığı Air Force 1, Nike Air yastıklamayı basketbola taşıyan ilk ayakkabıydı. Complex'te Gary Warnett'in yazdığı tarihçeye göre model kısa süre sonra üretimden kaldırıldı; Baltimore'daki Charley Rudo, Downtown Locker Room ve Cinderella Shoes'un özel renk siparişleri onu hayatta tuttu ve AF1 1986 civarında ABD'nin doğu kıyısındaki seçili mağazalara döndü. Ayakkabıyı geri getiren, markanın planı değil sokaktaki talepti; New York'ta AF1'in bir lakabı bile oldu: “Uptowns”.
Asıl kırılma Michael Jordan'la geldi. Nike'a göre Jordan ilk Air Jordan 1'i 17 Kasım 1984'te bir normal sezon maçında giydi; ayakkabı Nisan 1985'te 65 dolara satışa çıktı. Nike, “yasaklanan ayakkabı” hikâyesini reklamlarında büyüttü; oysa kendi anlatımına göre ligin dikkatini çeken, Jordan'ın sezon öncesinde giydiği siyah-kırmızı Air Ship'ti. Modelin tasarımı ve önemli renkleri Air Jordan 1 rehberinde.
Jordan'ın etkisi sahayı aştı. Christie's'in çanta, streetwear ve sneaker bölümü başkanı Caitlin Donovan, CNN'e 1985 Air Jordan'ı “ilk ve en koleksiyonluk sneaker” diye tanımladı ve erken Jordan döneminin ayakkabılarının yeni bir koleksiyoncu türünü, sneakerhead'leri yarattığını söyledi. Tutkunun karanlık bir yüzü de vardı: Smithsonian Magazine'e göre savcılar, 1989'da 15 yaşındaki bir gencin öldürülmesini Air Jordan'larını çalma girişimi olarak değerlendirdi; Sports Illustrated da 1990'da kapağına “Your Sneakers or Your Life” (Ya sneaker'ın ya canın) başlığını taşıdı.
Eski modeller 90'larda retro olarak geri dönmeye başladı: Sole Collector'a göre ilk Air Jordan 1 retrosu 1994'te çıktı. Sports Illustrated'a göre 9 Eylül 1997'de Air Jordan 13'le birlikte tanıtılan Brand Jordan, yani bugünkü Jordan Brand, Jordan'ı Nike çatısı altında ayrı bir markaya çevirdi.
Sneaker Tutkusu Dünyaya Nasıl Yayıldı?
Bu kültür yalnızca ABD'de gelişmedi. Footwear News'e göre İngiltere'de 70'lerin sonu ve 80'lerde futbol tribünlerinin “terrace” modası, neredeyse her zaman ince tabanlı bir Adidas içeren bir üniformaya dönüştü. Böylece sahada değil tribünde doğan bir gelenek de sneaker'ı kimlik işaretine çevirdi.
90'ların ortasında tutku Japonya'ya ulaşmıştı. Chicago Tribune'ün Tokyo'dan geçtiği 1996 tarihli habere göre Japon polisi, ülke genelinde gençlerin ayakkabıları için soyulduğu ve darp edildiği bir dizi olayı kayda geçirmişti; Japonlar buna “Air Max avı” diyordu. Hedef bir önceki yılın sarı-gri Air Max modeliydi ve habere göre bu modelin eski bir çifti bile 1.000 doların üzerinde satılıyordu.
Nike SB ve Kuyruklar 2000'lerde Neyi Değiştirdi?
Kaykaycılar Dunk'ı, Nike onu kaykay ayakkabısına çevirmeden önce benimsemişti. Nike'a göre 1985'te üniversite basketbolu için çıkan Dunk'ı 90'larda indirim mağazalarında ucuza bulan kaykaycılar, hem görüntüsü hem de kaykaya uygunluğu için benimsedi. Complex'e göre SB Dunk'ın hikâyesi resmen 2002'de başlıyor: Nike, Dunk'ı kabarık bir dil ve topukta Zoom Air'le kaykay için yeniden yaptı. Hypebeast'e göre yeni SB modelleri yalnızca SB ekibinin seçtiği kaykay dükkânlarında satılıyordu; Nike SB arşivine göre Supreme'le yapılan Dunk da Eylül 2002'de geldi. İki Dunk arasındaki farklar SB Dunk ile Dunk karşılaştırmasında.
Az sayıda dükkân, az sayıda ayakkabı ve güçlü bir hikâye birleşince kuyruk kültürü doğdu. Bunun simgesi, tasarımcı Jeff Staple'ın 2005'te New York'un gayriresmî simgesi güvercine selam olarak tasarladığı “Pigeon” SB Dunk oldu. Nike SB arşivine göre ayakkabı yalnızca Staple'ın dükkânı Reed Space'te satıldı ve kapıda toplanan kalabalık kontrolden çıkınca olay gazetelerin birinci sayfasına taşındı. Highsnobiety'nin aktardığı röportajda Staple, kuyruktakilerin dört gün kamp yaptığını ve gelen polisin kalabalığa dağılma emri verdiğini anlatıyor.
Staple'a göre olaydan önce sneaker kültürü yeraltında ve biraz “nerd” işiydi; sonrasında dükkâna yatırım bankacıları gelmeye başladı. Tarih konusunda kaynaklar ayrışıyor: Highsnobiety 22 Şubat 2005 diyor, Nike SB arşivi Mart 2005.
İş Birlikleri Sneaker'ı Nasıl Lüks Bir Nesneye Çevirdi?
2000'lerin sonunda sneaker, moda evlerinin ve müzisyenlerin alanına girdi. CNN'in haberine göre Louis Vuitton'un Kanye West'le hazırladığı sneaker'lar 2009'da butiklerdeydi; West'in Nike'la yaptığı Yeezy serisi de aşağı yukarı aynı dönemde çıktı. West'in 2008 Grammy Ödülleri'nde giydiği Nike x Yeezy prototipi, 2021'de Sotheby's üzerinden yapılan özel bir satışta 1,8 milyon dolara alıcı bularak o güne kadarki en pahalı sneaker oldu. West'in Adidas'la ilk Yeezy'leri 2015'te geldi; Boost 350 “Turtle Dove” 27 Haziran 2015'te çıktı.
Sonraki yıllarda iş birlikleri hızlandı. Nike 21 Ağustos 2017'de Virgil Abloh'un Off-White'la yeniden yorumladığı on modellik “The Ten”i duyurdu; koleksiyonun hikâyesi Off-White x Nike “The Ten” yazısında. Travis Scott'ın ters Swoosh'lu Air Jordan 1'i Hypebeast'e göre 2019'da, rapçinin Grammy performansı sırasında SNKRS'ta habersiz satışa çıktı. Dior x Air Jordan 1 ise 2020'de çevrim içi kayıtla satıldı. Christie's'ten Donovan'ın CNN'e söylediği gibi, genellikle sınırlı sayıda çıkan bu iş birliklerini koleksiyoncular ikinci pazarda yüksek fiyatlarla arıyor.
Resell Piyasası Nasıl Bu Kadar Büyüdü?
Sınırlı sayı ve uzun kuyruklar ikinci el piyasasını büyüttü. Complex'in 2015 tarihli haberine göre veri odaklı site Campless'in kurucusu Josh Luber, TED konuşmasında sneaker'ları bir “eşya borsası” olarak anlattı: 2011'de alınan bir Air Jordan 3 “Black Cement” o güne kadar yüzde 162 kazandırmıştı. Bugün bu işi StockX ve GOAT gibi platformlar yapıyor. CNN'e göre StockX, sneaker'ların anlık değerini ve son satışlarını borsa hisseleri gibi izliyor, sahtelere karşı ayakkabıları kendi doğrulama merkezlerinde kontrol ediyor.
Rakamlar da büyüdü. CNN'in aktardığı StockX tahminine göre ikinci el sneaker pazarı 2021'de 10 milyar dolar değerindeydi; CNN, bu rakamın 2030'a kadar 30 milyar dolara yaklaşmasının beklendiğini yazıyordu. İlk rakamın pazarın içindeki bir şirketten geldiğini akılda tutmak gerekiyor. Talep büyüdükçe satış yöntemleri de değişti: CNN'e göre kuyruğa girmek yerine, yeni bir koleksiyon satışa çıktığı anda ürünleri otomatik olarak satın alan “bot” yazılımları yaygınlaştı. Nike de sınırlı sayıdaki bazı modellerini SNKRS Draw çekilişiyle satarak üyelerine adil bir şans vermeyi amaçladığını söylüyor.
Sneaker Kültürü Bugün Nerede Duruyor?
2020'deki salgın kültürü bir kez daha büyüttü. Complex'ten Matt Welty'ye göre salgının başında evde kalan insanlar internette sneaker'lara bakıp satın almaya başladı ve sneaker kültüründe bir patlama yaşandı. Bu dönemin simgesi bir iş birliği değil, siyah-beyaz bir genel satış modeliydi: 2021'in başında satışa çıkan Nike Dunk Low “Panda”. FashionUnited'ın aktardığı, StockX'in 2026 tarihli on yıllık raporuna göre Panda, platformun ilk on yılında en çok satan sneaker oldu.
Eski Adidas modelleri de yeniden öne çıktı. Adidas'a göre Samba 2023'te piyasanın en popüler streetwear ayakkabısına dönüştü ve 29 Kasım 2023'te Footwear News tarafından Yılın Ayakkabısı seçildi. Adidas CEO'su Bjørn Gulden, 80'lerde salon futbolu oynarken giydiği ayakkabının Yılın Ayakkabısı olmasını çok havalı bulduğunu söyledi.
Sık Sorulan Sorular
Sneaker kültürü hangi şehirde doğdu?
Tek bir doğum yeri yok. En çok anılan sahne 1980'lerin New York'u: b-boy ekipleri, Run-DMC'nin Madison Square Garden konseri ve 2005'teki Pigeon kuyruğu orada yaşandı. Ama Baltimore'daki dükkânlar Air Force 1'i hayatta tuttu, İngiltere'de futbol tribünleri Adidas'ı benimsedi, 90'larda Japonya Air Max tutkusuyla gündeme geldi.
İlk sneaker hangisiydi?
Tek bir “ilk sneaker” yok: Smithsonian Magazine'e göre ilk kauçuk tabanlı spor ayakkabısı 1860'larda kroket için yapıldı, Bata Shoe Museum'un gezici sneaker sergisinde de 1860 tarihli çivili bir koşu ayakkabısı vardı. Bugün de tanınan erken örnekler arasında 1916'da çıkan Keds Champion ve 1917'de basketbol için çıkan Converse Non-Skid, yani sonraki All Star var.
Sneaker'lar neden koleksiyon nesnesi oldu?
Sınırlı üretim, arkasındaki hikâye ve ikinci pazardaki değer bir araya geldiği için. Christie's'ten Caitlin Donovan'a göre klasik modellerin sınırlı sayıdaki versiyonları lüks ikinci el koleksiyon piyasasının hep zirvesinde oldu; StockX'in Avrupa kıdemli direktörü Derek Morrison ise koleksiyoncuların tek tek markalardan çok değerlere ve hikâyelere bağlandığını söylüyor.
Sneaker kültürü müzelere girdi mi?
Evet: Toronto'daki Bata Shoe Museum, 2013'te 120'den fazla sneaker'la “Out of the Box: The Rise of Sneaker Culture” sergisini açtı; küratör Elizabeth Semmelhack'in hazırladığı gezici versiyon 2015'te Brooklyn Museum'da yaklaşık 150 çiftle açıldı ve 2017'ye kadar ABD'deki müzeleri ve Avustralya'da Perth'i dolaştı. Londra'daki Design Museum da 2021'de “Sneakers Unboxed: Studio to Street” sergisini açtı.
Big Drip TR'de Hikâyenin Bugünü
Bu tarihte adı geçen modellerin bugünkü sürümleri Big Drip TR'de kendi kategorilerinde listeleniyor: Air Jordan 1 modelleri, Nike Dunk modelleri ve Adidas Samba modelleri. Sitede satılan her sneaker yeni ve kutusunda. Markaların ve modellerin ayrı hikâyeleri Sneaker Hikâyeleri bölümünde.
Kaynaklar
- Bata Shoe Museum – Out of the Box: The Rise of Sneaker Culture
- American Federation of Arts – Out of the Box: The Rise of Sneaker Culture (2015–2017)
- Bata Shoe Museum – From the Vault: Keds Champion Sneakers
- Smithsonian Magazine – A Brief History of America's Obsession With Sneakers
- Smithsonian Magazine – Old Sneakers Never Die
- Footwear News – When Were Sneakers Invented? (Yahoo)
- Guinness World Records – Sneakers That Changed the World
- Online Etymology Dictionary – sneaker
- NIKE, Inc. – The True History of the Chuck Taylor All Star
- Adi & Käthe Dassler Memorial Stiftung – Kronoloji
- Adidas Group – The History of Adidas
- PUMA CATch up – PUMA's Founding Story
- PUMA CATch up – A Shoe That Outlasts Trends (Suede ve Clyde)
- Complex – The Sneakers That North America's Best B-Boys Wear
- Guinness World Records – First Non-Sporting Sneaker Endorsement
- Complex – The History of Run-D.M.C. and Adidas as Told by D.M.C.
- Nike – Air Force 1
- Complex – The History of the White on White Air Force 1
- Nike – How the Air Jordan 1 Banned Colorway Sparked a Sneaker Revolution
- Nike – Air Jordan 1 Arşivi
- Sole Collector (Complex) – Air Jordan 1 History
- Sports Illustrated – Jordan Brand Launched 25 Years Ago Today
- Footwear News – Adidas Samba Complete History (Yahoo)
- The Seattle Times (Chicago Tribune) – 'Air Max Hunting' Shocks Japan
- Nike – The History of the Nike Dunk
- Complex – Nike SB Dunk History
- Hypebeast – Nike SB Dunk History
- Nike SB – The Vault: Supreme White Cement (Eylül 2002)
- Nike SB – The Vault: Pigeon
- Highsnobiety – Jeff Staple on the 2005 Pigeon Riot
- CNN – How Collecting Sneakers Became a Multi-Billion-Dollar Industry
- Boardroom – Adidas Yeezy Boost 350 Turtle Dove
- NIKE, Inc. – Virgil Abloh x Nike: The Ten
- Hypebeast – Travis Scott x Air Jordan 1 SNKRS Grammy Drop
- Hypebeast – Dior x Air Jordan 1 Release Info
- Complex – Josh Luber's Campless TED Talk
- Nike Yardım – SNKRS Draw
- Complex – Are Panda Dunks the Most Influential Sneakers of the Past 5 Years?
- Hypebeast – Nike Dunk Spring 2021 Release Dates & Info
- Gear Patrol – How Panda Dunks Became One of the Most Popular Sneakers
- FashionUnited – StockX 10-Year Report
- Adidas Group – History