Nike · Model Rehberi
Nike Air Max Modelleri: Air Max 1'den Plus'a Hangi Air Max Hangisi?
Centre Pompidou'dan doğan Air Max 1, adı sonradan değişen 90, anatomiden çıkan 95, su damlasından ilham alan 97 ve Foot Locker'ın TN'i: beş klasiği ayırmanın yolu.
- İlk Air Max
- Air Max 1, 26 Mart 1987 (Nike'a göre)
- İlk modelin tasarımcısı
- Tinker Hatfield
- İlk görünür ön ayak Air
- Air Max 95 (1995)
- İlk tam boy görünür Air
- Air Max 97 (1997)
- Tuned Air
- Air Max Plus (Ekim 1998)
- Air Max Day
- Her yıl 26 Mart, 2014'ten beri

Air Max, Nike'ın ara tabandaki Air ünitesini dışarıdan gösteren sneaker ailesi. 1987'den bu yana onlarca model çıktı; en çok sorulan beşi Air Max 1, 90, 95, 97 ve Plus.
Kısa Cevap
Nike Air Max'in en çok bilinen beş klasiği Air Max 1 (1987), Air Max 90 (1990), Air Max 95 (1995), Air Max 97 (1997) ve Air Max Plus (1998). Onları ayırmanın en hızlı yolu Air'in nerede göründüğüne bakmak: 1 ve 90'da yalnızca topukta, 95'te topukta ve ön ayakta, 97'de tabanın bütün boyunca; Plus ise Tuned Air taşıyor. Aile, Tinker Hatfield'ın Air ünitesini ilk kez bir pencereden gösteren Air Max 1'le başladı; Air Max Day de bu yüzden onun çıkış günü olan 26 Mart'ta kutlanıyor.
Görünür Air Nereden Çıktı?
Air, Air Max'ten eski. Highsnobiety'ye göre bir zarın içine hapsedilmiş gazla yastıklama fikrini Nike'a 1977'de havacılık mühendisi Frank Rudy getirdi; fikir ilk kez Air Tailwind'de satışa çıktı: 1978'de Hawaii'de sınırlı sayıda, 1979'da geniş çapta. Ama Air ünitesi yıllarca ara tabanın içinde, görünmeden çalıştı. Markanın bu döneme uzanan hikâyesi Nike'ın Blue Ribbon Sports'tan bugüne tarihinde.
Sorun Air'i anlatmaktı. Nike'ın aktardığına göre Tinker Hatfield, o yıllarda Air'in ne demek olduğunu kavramanın herkes için zor olduğunu söylüyor. Nike'ın aradığı çözüm, Air ünitesini ayakkabının dışından görünür kılmaktı. “Görünür Air” bugün tam olarak bunu anlatıyor: ara tabanda açılan bir pencereden ünitenin kendisini görmek. Nike, modern modellerdeki bu üniteyi ürün sayfalarında “Max Air” diye anıyor.
Kronoloji
- 1978Air Tailwind ile Nike Air ilk kez satışta (Hawaii'de sınırlı)
- 26 Mart 1987Air Max 1: Air ilk kez bir pencereden görünüyor
- 1989Air Max Light
- 1990Air Max III, bugünkü adıyla Air Max 90
- 1995Air Max 95: ilk görünür ön ayak Air
- 1997Air Max 97: ilk tam boy görünür Air
- Ekim 1998Air Max Plus ve Tuned Air, Foot Locker'da
- 2000Air Max III yeniden çıkıyor, adı Air Max 90 oluyor
- 26 Mart 2014İlk Air Max Day
- 2017Air VaporMax
- 2024Air Max Dn ve Dynamic Air
Air Max 1, 90, 95, 97 ve Plus Nasıl Ayırt Edilir?
En hızlı yol, Air'in nerede göründüğüne bakmak: yalnızca topukta mı, topukta ve ön ayakta mı, yoksa tabanın bütün boyunca mı? Sonra yan panellerin çizgisine geç. Aşağıdaki tablo beş klasiğin kimliğini tek bakışta veriyor.
| Model | Çıkış | Tasarımcı | Air ünitesi | Tanıtan detay |
|---|---|---|---|---|
| Air Max 1 | 1987 | Tinker Hatfield | Topukta pencere | Ara tabanın kesilip açıldığı ilk Air penceresi |
| Air Max 90 | 1990 (Air Max III adıyla) | Tinker Hatfield | Topukta pencere | Burna doğru sivrilen paneller, topukta termoplastik parça |
| Air Max 95 | 1995 | Sergio Lozano | Topukta ve ön ayakta | Aşağı doğru koyulaşan gri katmanlar, neon sarı, siyah ara taban, topukta küçük Swoosh |
| Air Max 97 | 1997 | Christian Tresser | Tabanın bütün boyunca | Suya düşen damlanın halkaları gibi yatay çizgiler, gümüş yansıtıcı şeritler |
| Air Max Plus | Ekim 1998 | Sean McDowell | Tuned Air | Palmiye dallarını andıran TPU parmaklar, balina kuyruğu biçimli kemer, gün batımı renk geçişi |
En sık karışan ikili Air Max 1 ile 90: ikisinde de Air yalnızca topukta görünüyor, farkı 90'ın burna doğru sivrilen panelleri ve topuğundaki plastik parça söylüyor. 95 ile 97 ise tabandan ayrılıyor: 95'te topukta ve ön ayakta iki ayrı Air penceresi var, 97'de tek parça bir ünite tabanın bütün boyunca uzanıyor.
Air Max 1 Nasıl Doğdu?
Tinker Hatfield, bir mimarlık diplomasıyla ve Oregon Üniversitesi'nde Nike'ın kurucu ortağı Bill Bowerman'ın koçluğunda geçen yılların ardından 1981'de Nike'a girdi. Nike'a göre ilk işi ayakkabı değil ofis, showroom ve mağaza tasarlamaktı; ayakkabı tasarlaması istendiğinde asıl işin orada olduğunu düşündü. Önündeki görev, Air ünitesini ayakkabının dışından görünür kılmaktı.
Fikir Paris'te geldi. Hatfield'ın gördüğü Centre Pompidou, Nike'ın deyişiyle içi dışına çıkarılmış gibi tasarlanmış bir binaydı: ısıtma, havalandırma ve yürüyen merdivenler dışarıdan görünüyordu. Hatfield aynı mantığı ayakkabıya uyguladı ve Air ünitesini ortaya çıkarmak için ara tabanın bir kısmını kesip attı. Nike'a göre Air Max 1, 26 Mart 1987'de raflara çıktı. Hypebeast onu görünür Air penceresi taşıyan ilk ayakkabı olarak anıyor.
Aynı günlerde Nike'ın reklamı da ses getirdi. PopHistoryDig'e göre Mart 1987'nin ortasında yayına giren “Revolution in Motion” reklamı yeni Nike Air ayakkabılarını tanıtıyordu ve Beatles'ın kendi kaydını kullanan ilk TV reklamıydı. Hayattaki üç Beatles üyesi ve plak şirketleri Apple o yaz Nike'a dava açtı. Nike reklamı Mart 1988'de yayından kaldırdı, dava Kasım 1989'da şartları gizli tutulan bir uzlaşmayla kapandı.
Air Max 1'in iş birliği listesi de uzun. Hypebeast'in Air Max Day kronolojisine göre atmos'un fil desenli “Elephant” modeli 2017'de geri döndü, Sean Wotherspoon'un Air Max 1 ile 97'yi birleştiren tasarımı 2018'de çıktı. Travis Scott'ın Air Max 1'i Mayıs 2022'de geldi; ertelenme hikâyesi Travis Scott x Nike ve Jordan iş birlikleri kronolojisinde. 2023'te Nike, ilk aylardaki büyük Air penceresini “Big Bubble” adıyla geri getirdi.
Air Max Day Nedir, Neden 26 Mart?
Air Max Day, Nike'ın Air Max ailesini kutladığı yıllık gün. Complex'e göre Nike 26 Mart 2014'ü ilk Air Max Day ilan etti ve tarihi Air Max 1'in 1987'deki ilk çıkışına göre seçti. İlk yılın ayakkabısı da bir Air Max 1'di: Hypebeast'e göre klasik University Red renginin Volt ara tabanlı ve dilinde “3.26” yazan bir yorumu.
O günden beri 26 Mart hem yeni renklerin hem yeni modellerin günü. Hypebeast'in on yıllık dökümünde 2017'nin başrolünde VaporMax, 2018'inkinde Air Max 270, 2024'ünkünde Air Max Dn var; Nike 2025'te sahneyi Air Max Dn8'e verdi.
Air Max 90'ın İlk Adı Neydi?
Air Max III. Nike'a göre model 1990'da bu adla çıktı, 2000'de yeniden çıkarılınca da adını ilk çıkış yılından alıp Air Max 90 oldu. Hatfield bu kez 1987'nin Air Max'ından ve 1989'un Air Max Light'ından yola çıktı; Nike'ın aktardığına göre modeli ilk görenlerin yorumu “hızlı görünen ayakkabı” olmuş.
Sneaker Freaker'a göre Hatfield, Air Max 1'de başladığı işi burna doğru sivrilen sentetik süet, duromesh ve deri panellerle ileri taşıdı ve topuğa termoplastik bir parça ekledi; bu parça zamanla modelin simgesi oldu. İlk renkler Laser Blue ve Radiant Red'di. Nike o kırmızının sonradan “Infrared” diye bilindiğini yazıyor; Sneaker Freaker'a göre bu ad resmî olarak ilk kez 2003'teki yeniden çıkışta kullanıldı. 2017'de Air Max 90, Virgil Abloh'un Off-White x Nike “The Ten” koleksiyonunda elle kesilip yeniden kurulmuş görünümlü Revealing grubuna girdi; Air Max 97 de aynı koleksiyonun yarı saydam Ghosting tarafındaydı.
Air Max 95 Neden İnsan Anatomisine Benziyor?
Çünkü Sergio Lozano tasarımı iki fikir üzerine kurdu: erozyon ve insan anatomisi. Lozano o dönemde Nike'ın küçük dış mekân bölümü ACG'de çalışıyordu. Complex'e göre Oregon'da bir göl kıyısında, yağmurlu bir günde toprağın yağmurla aşındığını düşündü ve erozyonun toprağın altından çıkardığı bir ürün hayal etti. Nike'ın anlatımıyla ikinci fikir anatomiydi: tabandaki şank omurgayı, naylon bağcık halkaları kaburgaları, yanlardaki file katmanlı yapı kas liflerini temsil ediyor.
Renkler de işlevseldi. Complex'e göre koyu gri ve siyah, kirin en çok biriktiği alt kısımda kullanıldı; gri yukarı çıktıkça açılıyor. Neon sarı ise Nike'ın yarış kıyafetlerine gönderme. Nike'a göre model Air'i ilk kez ön ayakta da görünür kıldı, iki ayrı Air ünitesi taşıdı ve Nike'ın koşu ayakkabılarında ilk kez siyah ara taban kullandı; kutusu bile ayakkabının neon ve siyahına göre renklendirildi.
Tasarım kolay kabul görmedi. Lozano Complex'e, ilk konsept sunumunda kimilerinin tasarımı sevdiğini, kimilerinin hiç beğenmediğini anlattı. Swoosh'u başta hiç koymamıştı; uzlaşmanın sonunda topuğa bir “noktalama işareti” gibi küçük bir Swoosh eklendi. Bugün “Neon” adıyla bilinen ilk renk, Complex'in deyişiyle hayranların favorisi; aynı kaynağa göre model, Birleşik Krallık'taki sterlin fiyatından ötürü “110” lakabını aldı. 2025'te Nike ve MoMA, Lozano'nun 1994 tarihli, hiç üretilmemiş bir çiziminden çıkan “Reverse Neon”ı satışa sundu: renk geçişi ters, gri üstten alta beyaza açılıyor ve ara taban beyaz.
Air Max 97 Gerçekten Japon Hızlı Treninden mi Esinlendi?
Tasarımcısının anlattıklarına bakılırsa hayır. Nike'ın Air Max 97 tarihçesi, “Silver Bullet” renginin Japon hızlı trenlerinden esinlendiği anlatısını açıkça reddediyor: Christian Tresser'in ilham kaynağı doğaydı, gölete düşen bir damlanın halka halka yayılması. Tresser'in sözleriyle damla düşüyor ve halkalar Air ünitesine doğru yayılıyordu. Gümüş yansıtıcı şeritleri ve metalik gümüşü ise dağ bisikletlerinin alüminyum ve cilalı titanyum parçalarına bağlıyor.
Kaynaklar burada tam örtüşmüyor. Nike'ın SNKRS'teki “Behind the Design” yazısı, rengin gümüş bir hızlı trene de selam verdiğini söylüyor; ama asıl ilham kaynağı olarak orada da dağ bisikletleri gösteriliyor.
Nike'a göre Air Max 97 tam boy görünür Air taşıyan ilk ayakkabıydı. Sneaker Freaker, 1997'deki ilk çıkışında 3M yansıtıcı detaylarıyla dikkat çeken modelin özellikle İtalya'da, Milano'da karşılık bulduğunu ve oradakilerin ona “Le Silver” dediğini anlatıyor. Nike'ın öne çıkardığı iş birlikleri arasında 2017'de iki renkte çıkan UNDEFEATED yorumu da var.
Air Max Plus ile TN Aynı Ayakkabı mı?
Evet, aynı model. Sneaker Freaker onu “Air Max Plus (AKA TN)” diye tanıtıyor; tasarımcısı Sean McDowell da arkadaki Tn logosundan söz ediyor. Modelin getirdiği yastıklamanın adı Tuned Air ve hikâyesi Nike'ın dışında başlıyor. Complex'e göre eski Nike çalışanı Joe Skaja 1991'de tabanda hava dolu yarım küreler kullanan bir yastıklama geliştirdi ve 1993'te haklarını Foot Locker'ın ana şirketine sattı. Foot Locker ayakkabı üretmek yerine satmayı seçince Nike devreye girdi: buluşun haklarını aldı ve Tuned Air'li bir model tasarlandığında Foot Locker'ı tek dağıtıcı yapmayı kabul etti. Sneaker Freaker, Tuned Air'i şişirme kalıplamayla üretilmiş ve tabana yerleştirilen kauçuk yarım kürelerle birleştirilmiş bir ünite olarak tanımlıyor.
Tasarım, New Balance'tan Mayıs 1997'de Nike'a geçen McDowell'a düştü; projeyi Florida'daki iki haftalık tatilinden döner dönmez aldı. Hypebeast'e anlattığına göre bir akşam gökyüzü koyu maviye dönerken rüzgârda sallanan palmiyeleri izlemişti. Sonuç: gün batımı gibi eriyen bir renk geçişi, yanlarda palmiye dallarını çizen kavisli çizgiler ve balina kuyruğundan esinlenen bir kemer parçası. Böyle bir geçişe sahip malzeme bulunamayacağı söylenince McDowell rengi süblimasyonla basmayı önerdi. Swoosh'un kenar çizgisini de marka kurallarının tersine içeriye çizdi; kendi deyişiyle Nike'taki ilk günleriydi ve kimse ona kuralı söylememişti.
Complex'teki anlatıya göre Foot Locker tasarımı ilk gördüğünde fazla çılgın ve gürültülü buldu. Model yine de Ekim 1998'de çıktı, büyük bir satış başarısı oldu ve ömrünün büyük bölümünde Foot Locker ile bağlı mağazalarına özel kaldı. Sneaker Freaker, TN'in Avustralya'da, özellikle Batı Sidney ve Melbourne'de bir kültür ayakkabısına dönüştüğünü; Complex de Hollanda'daki güçlü takipçilerini anlatıyor.
Air Max 1, 90, 95, 97 ve Plus Dışında Hangi Air Max'lar Var?
Aile beş klasikten ibaret değil. Kısa bir harita:
- Air Max 360 (2006): Farfetch'in Air Max kronolojisine göre Air ünitesi her açıdan görünen model.
- Air Max Zero (2015): Hypebeast'e göre Hatfield'ın 30 yıl önce hayal ettiği ama o zaman pazar için fazla radikal bulunan bir tasarım.
- Air VaporMax (2017): Farfetch'e göre Air ünitesinin ilk kez tek başına taban olduğu model.
- Air Max 270 (2018): Nike'ın deyişiyle markanın ilk lifestyle Air Max'ı, yani baştan günlük kullanım için tasarlanan ilk Air Max; büyük bir Air penceresi taşıyor.
- Air Max 2090 (2020): Hypebeast'e göre Air Max 90'ın 30. yılında tanıtıldı.
- Air Max Pulse (2023): Hypebeast'e göre Air Max Day 2023'ün yeni modeli.
- Air Max Dn (2024) ve Dn8 (2025): Dn, Hypebeast'e göre Dynamic Air adlı yeni yastıklamayla geldi. Nike, Dn8'in çift basınçlı Air ünitelerinde sekiz tüp kullandığını yazıyor.
Hangi Air Max Sana Uygun?
Görünüm kadar ayak yapısı da karar veriyor. RunRepeat'in laboratuvar ölçümleri ve sahip oyları beş klasiği şöyle ayırıyor:
- Alçak ve sade bir profil istiyorsan Air Max 1: Ölçülen dört model içinde topuğu en alçak olan; burun genişliği ortalama, sahipleri normal kalıp buluyor.
- Yumuşak bir his istiyorsan Air Max 90: Köpüğü ölçümde yumuşak çıkıyor, sayasındaki file sayesinde havalandırmada tam puan alıyor. RunRepeat'e göre normal kalıp ve burnu ortalamanın biraz üstünde; Nike'ın ürün sayfasındaki yorum özeti ise dar ve sıkı bir kalıptan söz edip özellikle geniş ayaklara yarım numara büyük öneriyor. Kaynaklar burada ayrışıyor.
- Hacimli, katmanlı bir görünüm istiyorsan Air Max 95: RunRepeat'in ölçtüğü en ağır Air Max, topuğu da ölçülen dört klasiğin en yükseği; burnu kadrosundaki en darlardan biri. Orta ve geniş ayaklar için uygun bulmuyor.
- Tam boy Air görünümü istiyorsan Air Max 97: Sahiplerinin büyük kısmı normal kalıp diyor; sert bir ayakkabı.
- Yüksek, dikkat çeken bir siluet istiyorsan Air Max Plus: Burnu ortalamanın biraz üstünde, topuğu yüksek. Nike ürün sayfasında modelin küçük kalıp olduğunu söyleyip yarım numara büyük öneriyor; RunRepeat'e oy veren sahipler de hafif küçük buluyor.
US, UK, EU ve cm arasında çeviri gerekiyorsa sneaker numara çevirme rehberine bak.
Sık Sorulan Sorular
Air Max ne demek?
Nike'ın 1987'de Air Max 1'le başlayan ve ara tabandaki Air ünitesini dışarıdan gösteren model ailesinin adı. Ünitenin işi yastıklama; Air Max 1 ve Air Max 95 gibi ilk modeller koşu ayakkabısı olarak tasarlandı. Nike bu üniteyi bugün Max Air diye anıyor; Air Max Plus'taki Tuned Air gibi farklı ünite türleri de aynı ailede.
İlk Air Max hangisi?
Nike'a göre 26 Mart 1987'de çıkan Air Max 1. Ama Air'li ilk Nike o değil: Air, 1978'de Air Tailwind'le geldi. Air Max 1, Air'i dışarıdan gösteren ilk model.
Air Max 90 ile Air Max 1 farkı ne?
İkisini de Tinker Hatfield tasarladı ve ikisinde de Air topukta görünüyor. Air Max 90 üç yıl sonra, daha keskin panellerle ve topuğu saran termoplastik parçayla geldi; RunRepeat ölçümlerinde topuğu da daha yüksek (36,4 mm'ye karşı 32,2 mm).
Air Max günlük kullanımda rahat mı?
Modele göre değişiyor. RunRepeat Air Max 1'i bütün gün giymeye uygun, Air Max 90'ı şehirde uzun yürüyüşlerde rahat buluyor; Air Max 95 için bütün gün kullanımda daha iyi seçenekler olduğunu yazıyor. Air Max 97 ve Plus ise sert yapıları nedeniyle bir alışma süresi istiyor.
Diğer Model Rehberleri
Air Jordan 1'den Samba'ya diğer modellerin hikâyesi, kesimleri ve kalıbı Model Rehberleri sayfasında toplanıyor.
Kaynaklar
- Nike – The History of the Air Max 1
- Nike SNKRS – Air Max 1 '86 Original “Big Bubble”
- Nike – Air Max Day
- Nike – The History of the Air Max 90
- Nike – The History of the Air Max 95
- Nike SNKRS – Behind the Design: Air Max 95
- Nike – The History of the Air Max 97
- Nike SNKRS – Behind the Design: Air Max 97
- Nike – Air Max 90 (product details)
- Nike – Air Max Plus (product details)
- Nike – Air Max 270 (product details)
- Hypebeast – Looking Back on 10 Years of Air Max Day (2024)
- Hypebeast – Nike Air Max 1 “Air Max Day” (2014)
- Complex – How Nike Created Its Own Holiday (2015)
- PopHistoryDig – Nike & The Beatles, 1987–1989
- Sneaker Freaker – The Nike Air Max 90 Collector: Iceberg
- Complex – Meet the Designer Who Made the Nike Air Max 95
- Complex – The History of the Air Max 95
- Complex – Not Everyone at Nike Originally Loved the Air Max 95
- Hypebeast – The Nike Air Max 95: The Story Behind the Revolutionary Runner (2015)
- Complex – Nike's Reverse “Neon” Air Max 95 From Sergio Lozano's Sketch (2025)
- Sneaker Freaker – How the Nike Air Max 97 “Silver Bullet” Shot Through the Heart of Italy
- Complex – The Nike Air Max Plus, From Foot Locker to Patta and Barcelona (2023)
- Hypebeast – Nike Air Max Plus Untold Story by Sean McDowell (2017)
- Sneaker Freaker – How the Nike Air Max Plus Became the Kingpin Down Under
- Highsnobiety – The History of the Nike Air Tailwind
- RunRepeat – Nike Air Max 1 lab review
- RunRepeat – Nike Air Max 90 lab review
- RunRepeat – Nike Air Max 95 lab review
- RunRepeat – Nike Air Max 97 review
- RunRepeat – Nike Air Max Plus lab review
- NIKE, Inc. – Virgil Abloh x Nike “The Ten”